Share
Terug naar overzicht
'Journalist staat niet boven wet'
Thumbnail

‘Zo’n noodverordening geldt voor iedereen, dus ook voor journalisten. Zij staan niet boven de wet.’ Hoogleraar Bestuurskunde Wim Derksen heeft alle begrip voor de noodverordening die de burgermeester van de Noordoostpolder onlangs maakte om onder meer journalisten van een voorlichtingsbijeenkomst in Luttelgeest te weren. Die actie zorgde niet alleen voor verontwaardiging onder journalisten maar leverde ook Kamervragen op.


Verboden voor journalisten

Vlak voor het weekend was er een voorlichtingsavond over een AZC in Luttelgeest. Burgemeester Aucke van der Werff vreesde voor ongeregeldheden en vaardigde een noodverordening uit. Journalisten van Omroep Flevoland die verslag wilde doen van de bijeenkomst werd de toegang ontzegd.

 

Misdrijf
Politiek commentator John Bijl, tevens Mystery Burger bij Binnenlands Bestuur, meldt dat de actie van burgemeester Van der Werff veel verder ging dan een noodverordening. 'Hij vaardigde een noodbevel uit, dat is vele malen zwaarder dan een verordening,' zegt Bijl. 'Het noodbevel is specifiek gericht tegen een bepaalde groep, in dit geval journalisten. Het schenden van een noodverordening is een overtreding, bij een noodbevel is het een misdrijf. Normaal wordt een noodbevel alleen ingezet bij ernstige situaties zoals voetbalhooligans die de orde en veiligheid bedreigen.' Overigens werd in 2012 zo'n noodbevel in Ter Apel, bij een tentenkamp van Occupy, door de rechter van tafel geveegd. Het was een veel te zwaar middel volgens de rechtbank.
 

Aantasting persvrijheid
Noordoostpolder is niet de eerste gemeente die verslaggevers de toegang bij zo’n bijeenkomst ontzegt of beperkt. Ook in Geldermalsen, Utrecht en Kaatsheuvel mocht de pers zijn gang niet gaan. Eerder die week stuurde het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren een brandbrief naar de burgemeester van Bernheze. Ze schrijven onder meer: ‘Onze indruk is dat de kern van uw beleid is, dat u probeert het doen en laten van de pers tot op detailniveau zoveel mogelijk zelf te bepalen en te reguleren. (…) Wij vinden dat dat als een aantasting van de persvrijheid kan worden gezien.’

 

Begrip

‘Ik kan me goed voorstellen dat de burgemeester die beslissing heeft gemaakt, zegt hoogleraar Derksen. ‘Overigens deed hij dat niet alleen, neem ik aan. Waarschijnlijk is dit in overleg met de driehoek, de Commissaris van de Koning en misschien ook wel de fractievoorzitters gebeurd.’

 

Op tenen getrapt

Dat de democratie in gevaar is geweest door het weren van de media, betwijfelt de hoogleraar. ‘Je moet ook weer niet overdrijven, dat zijn echt te grote woorden. Ik ken trouwens geen andere beroepsgroep die zich zo snel op de tenen getrapt voelt als journalisten.’ Hij vervolgt: ‘Er is duidelijk heel veel nodig om dit debat in goede banen te leiden. Als achteraf blijkt dat bepaalde maatregelen niet nodig waren wil dat niet zeggen dat het een verkeerde beslissing van de burgemeester was. Het gaat erom hoe hij de situatie vooraf inschatte,’ aldus Wim Derksen.

Wangedrag
Minister Plasterk liet naar aanleiding van de Kamervragen van de VVD weten dat journalisten in principe hun werk vrij moeten kunnen doen. Alleen specifieke redenen, zoals de veiligheid of als de ruimte te klein is, kunnen aanleiding zijn de pers te weren of niet iedereen binnen te laten. Commissaris van de Koning Leen Verbeek van Flevoland liet in een tweet weten pal achter de beslissing van burgemeester Van der Werff te staan: ‘Persvrijheid geen rechtvaardiging wangedrag journalisten. Ik steun burgemeester v.d.Werff.’


Zware taak

De hoogleraar is overigens positief over de rol van het lokale bestuur als het over het vluchtelingenprobleem gaat. ‘Ik heb veel bewondering voor al die burgemeesters en raadsleden die de hete kolen uit het vuur halen. Vergeet niet dat vooral kleine gemeenten helemaal geen ervaring hebben met dit soort situaties, die zijn dat helemaal niet gewend. Het is een zware taak voor de gemeente om zowel het debat als de opvang te faciliteren.’

Meestal goed
Derksen: ‘Door de incidenten bij gemeentehuizen als Luttelgeest, Heesch en Enschede krijgt het publiek een vertekend beeld van de discussie over vluchtelingen. ‘Laten we niet vergeten dat die bijeenkomsten meestal gewoon goed gaan. Maar dat is geen nieuws, dus dat haalt het landelijke nieuws niet.’

Reageer op dit artikel
Uw naam Verplicht veld
E-mail adres Verplicht veld
Functie
Reactie Verplicht veld
Reacties (15)
  • melvin 15 februari 2016, 10:38 Het belangrijkste punt hier is dat continu (ook in de reacties) noodbevel en noodverordening door elkaar worden gehaald. Derksen zit er echt vreselijk naast, door het te hebben over een noodverordening. Hij heeft gewoon geen idee waar hij het over heeft. Een noodverordening is nog uitlegbaar, maar dat was het niet. Het was een noodbevel, een ontzettend zwaar instrument dat vrijwel nooit wordt ingezet. Echt krankjorum, als je de definitie eens opzoekt (doe dat nou eens Derksen!!). Niet te verdedigen. Echt niet.
  • Ivo 3 februari 2016, 17:02 Persvrijheid slaat niet op nieuwsgaring maar op verspreiding ervan. Dat laatste is niet in het geding.

    Het is voor onze inwoners beter om direct met bestuurders van gedachten te wisselen en dat niet alles wat ze zeggen meteen wereldnieuws wordt. De pers afwezig laten is juist goed om met de betrokkenen echt in contact te komen. Daar gaat het om bij de lokale democratie.
  • Niels 3 februari 2016, 15:36 Ik ben erg benieuwd naar de mening van bekende Nederlanders in deze discussie.....
  • Henk 3 februari 2016, 14:32 @ Ton: U schrijft "De pers heeft een speciale rol bij het onafhankelijk kunnen informeren". In theorie klopt het wat u schrijft. In de praktijk blijkt de pers echter nauwelijks onafhankelijk te informeren.
  • Gerhardt 3 februari 2016, 14:14 De pers weren in het zaaltje is 1 ding. Maar een aanwezigheidsverbod in een zone van 5 km daaromheen ? De burgemeester ie dat bedacht heeft, spoort totaal niet. En dat geldt ook voor Wim Derksen, die nepprofessor.
  • Eline 3 februari 2016, 13:20 Ooit heb ik eens iemand iets horen zeggen in de trant van: "Op plaatsen waar de pers wordt gehinderd, is er geen democratie, of loopt de democratie gevaar." Denk daar maar eens even goed over na.
  • Hans (afdelingsmanager) 3 februari 2016, 12:47 Dan ziet prof. Jan Brouwer (RUG) het in ieder geval anders en met houtsnijdende argumenten ook beter: hij noemt het een ernstige inbreuk op de vrije nieuwsgaring, persbreidel en het bevel onrechtmatig.
  • Jaap (jurist en bestuurskundige) 3 februari 2016, 11:05 Persvrijheid is een belang, een groot belang, dat moet worden meegewogen bij besluitvorming. Voor de pers bestaat echter geen absoluut recht van toegankelijkheid bij bijeenkomsten, ook al vinden deze plaats in de publiekrechtelijke sfeer. Daar staat tegenover dat degene die (het bestuursorgaan dat) de pers de toegang wil onthouden een motiveringsplicht heeft.
    Als een burgemeester kiest voor een noodbevel i.p.v. voor een noodverordening, heeft dat voor wie door een beperking als gevolg ervan getroffen wordt een juridisch voordeel, omdat tegen een noodbevel bezwaar gemaakt kan worden en meteen om een voorlopige voorziening bij de bestuursrechter kan worden verzocht, Dat houdt een rechterlijke toets op korte termijn (mogelijk zelfs binnen een paar uur) in. Bij een noodverordening is een dergelijke rechterlijke tussenkomst niet mogelijk. Eventueel - als dat snel lukt - kan de gemeenteraad, normaal bevoegd inzake verordeningen, zijn macht laten gelden. En dan is het nog maar de vraag of dat meteen tot gevolg heeft dat het belang van een vrije pers daarmee wordt gediend. Als 'laatste redmiddel' zou formeel de Kroon (door tussenkomst van de minister van BZK) om 'spontane'vernietiging van de noodverordening gevraagd kunnen worden, maar dat is een juridisch instrument dat niet 'zomaar' wordt toegepast (er hangt een uitgebreide beleidsregel aan) en ook niet snel werkt.
    Dat de pers verslag wil doen van belangrijke gebeurtenissen - in het bijzonder als de actualiteit een rol speelt -, is begrijpelijk. Ook speelt de pers in onze democratische rechtspraak een belangrijke rol in communicatieve zin, maar het is niet zo dat er aantasting van onze democratie plaatsvindt als de pers in een uitzonderlijk geval een stapje terug moet doen. Uiteraard is dat anders ingeval van structurele onthouding van toegang voor de pers. Dat is hier echter niet aan de orde.
  • Ton Sonneveldt 3 februari 2016, 09:38 Ben het hier niet met Wim Derksen eens. De pers heeft een speciale rol bij het onafhankelijk kunnen informeren van de burger en er moeten mijns inziens zeer zwaarwegende redenen zijn om de pers te weren van een bijeenkomst waar bestuurders en betrokken burgers spreken over een onderwerp dat veel burgers - ook buiten het overleg - aangaat.
    Dat je daaraan enige grenzen stelt - omdat iederren zich journalst kan noemen - en je in bijzonder spannende situaties alleen de officiƫle media (radio, tv, kranten en tijdschriften) toelaat kan ik me dan nog indenken, maar het weren van de lokale omroep lijkt mij het onnodig en onwenselijk beknotten van de persvrijheid.
    Natuurlijk willen de burgemeester en de voorlichters van de gemeente liefst zelf bepalen welk beeld en welke informatie over de bijeenkomst naar buiten komt, maar in een open democratie is dat onjuist.
    Misschien moet Wim Derksen ook maar eens met het Genootschap van Hoofdredacteuren gaan praten, zodat de hoogleraar weer dichter bij de risico's van de door hem bepleite beleidspraktijk komt.
    Dat geldt overigens ook voor de Commissaris van de Koning, die onafhankelijke berichtgeving blijkbaar wangedrag noemt.
  • JaapvV (adviseur, o.a. voorzieningen) 3 februari 2016, 09:13 Als de Commissaris in tweets reageert zal het allemaal wel loslopen..overigens vind ik dat journalistieke vrijheid niets met persvrijheid heeft te maken. Dat vinden journalisten blijkbaar wel,
  • loekoek (vm. jur.medew.gsd) 3 februari 2016, 09:10 @zwarver gait Alhoewel uw reactie grotendeels off-topic is, kan ik me er in vinden. Dat de prof. hier werkgelegenheid ziet, is geen vreemde gedachte. De journalisten kan ik enigszins volgen. Maar...ze komen nu in actie omdat hun oplagen verdampen d.w.z. ook eigen belang. Ze hadden zo van de toren moeten blazen toen duidelijk werd dat de Nederlandse burger niet wordt gezien behalve met een rood potlood. Er wordt door het Rijk een vies spel gespeeld door net als bij de decentralisaties alles over de schutting te gooien. Straks zal dit ook bij het Abp het geval zijn.(dit terzijde)
  • zwarver gait 3 februari 2016, 07:37 Die wet wmo. is een wet maatsch. ONTWRICHTING i.p.v. ontwikkeling, helaas worden dit soort wangedrochten klakkeloos gevolgd door types als derksen en lia , 'wiens brood men eet diens taal men preekt' Toen het vehikle in 2007 het licht zag werden de gewone burgers die hun buur of buuf hielpen met ramen lappen, boodschappen etc. achteloos aan de kant geschoven door degenen die het beter konden? en nu mogen ze weer opdraven, ja ammehoela
  • Francis Blake (Wan / Lan beheerder) 2 februari 2016, 15:23 Misschien niet een direct gevaar voor de democratie.
    Maar beslist een stap in de verkeerde richting.
    Er is toch een stukje van de democratie afgesnoept.

    De salamitechniek word hier toegepast. Steeds een klein stukje van onze rechten af ook in de vrijde journelastiek.
  • Lia van Dam (Wmoraad) 2 februari 2016, 14:25 Kan het me goed voorstellen. Zou het zelf, als burger, ook wel prettig vinden om mij in dit soort zaken te kunnen informeren en uitspreken zonder journalisten erbij.
    Ben niet van de PvdA. dat u het maar weet.
  • Freek van Westen 2 februari 2016, 13:21 Deze Hoogleraar is een overtuigd PvdA-stemmer. Dat zegt al genoeg.