Share
Terug naar overzicht
'Woningen van het gas? Daar krijg je spijt van'
Thumbnail

Het aardgasnet van vandaag is het perfecte waterstofnet van morgen, stelt hoogleraar energy technology aan de Technische Universiteit Eindhoven, David Smeulders. In het lab draaien de eerste cv-ketels op waterstof al en over een jaar of tien kan Nederland uit duurzame energie het waterstofgas produceren dat hiervoor nodig is.


'Door nieuwe woonwijken niet meer op gas aan te sluiten, sluit je gebruik van waterstof in de toekomst uit', zegt Smeulders. 'Waarom zou je niet gewoon die gasleiding aanleggen?'

 

Is dat niet te kostbaar? Dan leg je zowel een elektriciteitsnet als een gasnet aan bij nieuwbouwwoningen.

'Dat klopt, maar de meeste hoofdleidingen liggen op een paar meter afstand. Nederland heeft het meest verfijnd vertakte gasnet van Europa. Doortrekken is een kleine moeite. En het is al aangetoond dat het gasnet prima geschikt is om waterstof te vervoeren. Houd de opties open. Alleen als je van tevoren 100 procent zeker weet dat een wijk op een warmtenet wordt aangesloten, is het misschien een beetje overdreven.'

 

Minister Ollongren heeft net bekendgemaakt dat ze 120 miljoen euro geeft aan 27 gemeenten om wijken aardgasvrij te maken. Weggegooid geld?

'Dat ligt eraan. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat we in 2030 in de gebouwde omgeving 3,4 megaton CO2 moeten besparen. Dáár gaat het uiteindelijk om. Dat betekent dat we per woning 250 kuub gas moeten besparen. Dan zeg ik: investeer die miljoenen in een deltaplan isolatie. Dat is altijd goed. Of je nu kiest voor warmtepompen, waterstof of warmtenetten, er zal altijd geïsoleerd moeten worden. Ik vind de terminologie 'aardgasvrije wijken' onzin. Het gaat om CO2-vrije wijken. Nu woningen van het gas aftrekken, daar ga je veel spijt van krijgen. Elektrificeren is de goede route, maar doe het langzaamaan.'

 

U zegt dat het minder energie kost om te verwarmen met een cv-ketel dan met warmtepompen, want die zijn veel minder efficiënt dan voorgespiegeld wordt. Welk rekensommetje ligt daaronder?

'Dat is niet zo heel moeilijk. Met de huidige energiemix - dat is inclusief gas- en kolencentrales en windparken - stoot je ongeveer 500 gram CO2 uit per kilowattuur. Door gas rechtstreeks in woningen te verstoken, stoot je 180 gram per kilowattuur uit. Dat scheel ongeveer een factor 3. Dus warmtepompen moeten ongeveer drie keer zuiniger zijn om het rendabel te maken. Fabrikanten zeggen dat-ie drie keer zo zuinig is, maar als ik ga meten in het lab en het wordt buiten koud, dan is-ie minder dan twee keer zo zuinig. Dus we moeten echt naar betere warmtepompen. Bovendien functioneren ze ook als airconditioning-unit. Als warmtepompen eenmaal geïnstalleerd zijn, worden ze ook gebruikt als koeling. Daardoor gaat het elektriciteitsverbruik, zo schat ik, verdubbelen, zeker met zomers als afgelopen jaar.'

 

Daar komt bij dat warmtepompen volgens u lawaai maken.

'Er zijn systemen die werken met een warmtewisselaar op grondwater. Die maken weinig geluid, maar dat kost verschrikkelijk veel geld en is niet geschikt voor rijtjeswoningen en galerijflats omdat daar dat bodemgebruik niet beschikbaar is. Dan moet je je toevlucht nemen tot goedkopere versies van warmtepompen (die halen warmte uit de omgevingslucht, waarvoor een ventilator draait, HP) en die produceren nu eenmaal veel lawaai.'

 

Gemeenten staan te popelen om van het gas af te gaan. U waarschuwt ze en pleit voor isolatie. Hebben ze nog meer opties?

'Ja, kijk waar restwarmte beschikbaar is en maak daar een mooi warmtenet van. Als we alle restwarmte in Nederland zouden kunnen aanwenden, hebben we anderhalf keer meer warmte beschikbaar dan de warmtebehoefte van de huishoudens. Niet alle restwarmte is nuttig inzetbaar - bijvoorbeeld als een fabriek die warmte produceert te ver weg ligt van woonwijken - maar vaak wordt restwarmte die ingezet kan worden om huizen te verwarmen, weggekoeld naar de omgeving.'

Reageer op dit artikel
Uw naam Verplicht veld
E-mail adres Verplicht veld
Functie
Reactie Verplicht veld
Reacties (25)
  • Frans Meulders (joker) 16 oktober 2018, 20:49 Tien jaar geleden zelf gebouwd: lekker dwars tegen alle verkoopleugens en conservatieve bouwers in, wonen we nu spotgoedkoop in een huis zonder gas. Mooi meegenomen dat we geen CO2 meer uitstoten en geen sjeiks, oligarchen, shell's of BP's meer 'sponsoren'. Nog een half jaartje geduld en ik hoef ook nooit meer te tanken. Mijn auto zal stukken kleiner zijn dan de onnozele 'bakken' waar iedereen zo graag in gezien wil worden, evenveel kosten in aanschaf een 3 keer (3 keer !!!) zo goedkoop rijden. Vraag U verder ook nog eens af wat U over 10 of 20 jaar gaat vertellen aan uw (klein-)kinderen als U nu nóg jaren gaat blijven afwachten..
  • H. Wiersma (gepens.) 9 oktober 2018, 13:49 Kortom, waar blijft het energie-transitieplan voor de korte, middellange en lange termijn? Graag wel met een gedegen financiële onderbouwing, met name ook voor de burgers.
    In ieder geval stoppen met ad hoc besluitvorming.
  • Petra 9 oktober 2018, 10:41 1. Het grootste deel van 'het probleem' is de overbevolking. Dat zou één van de hot items moeten zijn in alle besprekingen. Met name in Afrika zal er, als we daar niets aan doen, sprake zijn van een enorme bevolkingstoename.
    2. Ik denk dat we ons geld beter kunnen steken in de ontwikkeling van gesmolten-zoutreactoren dan in nog meer windmolens die enorm landschapsvervuilend, zeedodend en onbetrouwbaar in energielevering zijn. Een paar van deze reactoren kunnen heel Nederland van voldoende elektriciteit voorzien. Zonnepanelen zijn aardig maar geen oplossing om over 10 jaar ook alle elektrische auto's van een volle accu te voorzien. Die auto's kunnen dan goeddeels 's nachts worden opgeladen zodat ons net niet overbelast raakt of tegen veel geld moet worden uitgebreid.
    3. We moeten ophouden met het gezeur over CO2, het is maar zeer de vraag hoeveel invloed de mens hierop heeft. Wel zouden we echte broeikasgassen moeten aanpakken, maar dan ook graag in China en Afrika (daar zal de komende decennia heel weinig gedaan worden aan welke beperking dan ook).
    4. Zoals genoemd: houdt het gasnet in stand, eerst nog voor aardgas aangevuld met biogas en later misschien waterstof.
    5. Isoleer daar waar nodig en mogelijk.
    6. Luchtwarmtepompen zijn nog geen oplossing als we naar geluidsoverlast en lage buitentemperaturen kijken, de eerste verhalen over aardwarmtepompen die bodemverzakkingen veroorzaken zijn er al.
    7. Laten we toch vooral zorgen dat alle 'klimaatoplossingen' gedragen worden door iedereen, dat iedereen (burgers én bedrijven) meedoet en dat e.e.a. Nederlanders niet in een faillissement stort en waarvan de effecten die Nederland worden bereikt op mondiaal niveau niet eens waarneembaar zijn.
  • Een ambtenaar 9 oktober 2018, 09:15 Eindelijk een keer een ander geluid. Met name met beter isoleren kunnen we nog veel winnen. Waarom verbieden we asbestdaken maar geen ongeïsoleerde panden?
  • Lars (Consultant) 8 oktober 2018, 22:09 Zitten veel fouten in dit stuk, natuurlijk haalt een warmtepomp geen COP van 3 wanneer het buiten heel koud is maar gezien het Nederlandse klimaat valt een COP van meer dan 3 gemiddeld over het jaar heen goed te halen. Daarnaast wordt de energiemix alleen maar schoner en dus duurzamer om een warmtepomp te hebben. Waterstof is wellicht een alternatief in de toekomst maar heeft ook vele nadelen, zo is het rendement van wind of zonne energie naar warmte via waterstof minder dan 90 %. Tevens bestaan er tegenwoordig ook lage temperatuur warmtenetjes waarmee rijtjeshuizen en appartementen ook een water/water Warmtepomp kunnen hebben en dus geen last meer hebben van lawaai. Met het deltaplan isolatie ben ik het overigens volledig eens!
  • Bert Flach (projectmanager) 8 oktober 2018, 20:49 de kloe zit hem in de huidige energiemix waar Smeulders naar verwijst. We kunnen ook nu meer gas gaan stoken, en minder kolen. Dan wordt de balans al veel beter. En hoe maken we straks dat waterstofgas, van windstroom? dat is toch een extra omzetting? dat is toch verlies? Het wordt voorlopig een mix van energiebronnen, en warmtepompen en alle andere vormen passen daar in. oud huis? waterstofgas. nieuw huis, goed geisoleerd? warmtepomp. Geluidsisolatie van lucht/water warmtepompen is een tijdelijk probleem. Een mooie klus voor masters-studenten industrieel ontwerp
  • H. Wiersma (gepens.) 8 oktober 2018, 19:21 Velen zijn deze hoogleraar al voorgegaan met hun waarschuwing dat er c.v. op waterstof zit aan te komen. Het blijkt steeds meer dat het ministerie van EZ en de transitietafels te snel willen omschakelen en behoorlijk beginnen door te draven. Er wordt nodeloos veel te veel geld te worden gestoken in op termijn economisch gezien matige energieproducten (o.a. windenergie en elektrische auto's). Het is verstandiger om de ontwikkelingen rond veel kansrijker producten (waterstof, het benutten van verschillen tussen hoog/laag water) eerst af te wachten.
  • Bernadette (Fin. specialist) 8 oktober 2018, 14:34 Ik was laatst bij vrienden in België. Daar reageerden ze verbaasd over het feit dat Nederland van het gas af moet. Bij hen wordt het gasgebruik juist gestimuleerd wegens sluiting van verouderde kerncentrales. Hun gas komt weliswaar elders vandaan, zo wisten ze mij te vertellen.
  • Richard (public affairs) 8 oktober 2018, 13:27 En waar komt het waterstof vandaan? Zit niet in de grond dus moet gemaakt worden. Via elektrolyse of uit aardgas. Kost ook veel energie. https://www.egear.be/waterstof-maken/

    Aardgasvrij kent geen simpele aanpak en levert geen extra voordelen op voor de bewoner. Immers, het huis wordt nu al warm met gas. Straks wordt het per wijk verschillend. Uiteraard wil 90% van de bevolking die geen milieuvoorloper is daar niet aan.
  • Rokus Wijbrans 5 oktober 2018, 18:01 Goede analyse. Andere belangrijke redenen om het gasnet ook in nieuwbouw te behouden is dat in combinatie met een brandstofcel (op waterstof) in de woning/wijk elektriciteit en warmte kunnen worden gemaakt. Vooral op het moment dat er geen elektriciteit uit zon of wind is, zoals in de winter en ‘s nachts. De warmte hoeft dan niet over grote afstand via een duur warmtenet te worden versleept, maar kan gelijk worden gebruikt (let wel, een warmtenet is ca 10x zo duur als een gasnet). De elektriciteit kan vervolgens kan vervolgens ook direct worden gebruikt voor warmtepompen in andere woningen in de buurt. Het elektriciteitsnet hoeft hierdoor niet te worden verzwaard (bij nieuwbouw nu wel het geval). Met name van belanh omdat de extra kosten voor verzwaring in het algemeen hoger zijn dan de totale kosten per woning voor een gasnet (zodra bij grootschalige toepassing van all-electric ook MS-, TS- en HS-net moeten worden verzwaard nemen de extra kosten nog veel sterker toe). Dus zowel extra flexibiliteit als lagere kosten. Ook een warmtepomp kan goed bijdragen in de warmtevraag. Niet in de piek, die moet met gas omdat juist dan het rendement (cop) van de warmtepomp te laag is, maar wel voor de basis. Het rendement blijft dan hoog, terwijl hiermee tot 90% vd verwarmingsvraag kan worden gedekt en ook het geluid vd warmtepomp beperkt is, omdat deze dan in deellast draait. Dit bespaart veel geld, maar voorkomt ook veel mislukkingen met en hoge investeringen in all-electric projecten. Juist daar is kierdicht en luchtdicht bouwen van groot belang; en laat het daar in de praktijk nu vaak fout gaan. Met de hybride aanpak kan ook dit worden voorkomen.
  • Karel (ambtenaar) 4 oktober 2018, 13:15 De klimaatmaffia onder leiding van goeroe Ed Nijpels luistert alleen naar zichzelf. Naar geen enkel steekhoudend tegenargument wordt geluisterd. Waar dit gaat eindigen? Voor de gewone man in tranen, tenzij er een grote tegenactie op touw wordt gezet.
  • Ben (jurist) 4 oktober 2018, 11:46 Dit artikel toont nog weer eens aan hoe bizar het idee is om abrupt van het gas te gaan. Het lijkt wel of de gevestigde partijen collectief gek zijn geworden. Zorgvuldig op termijn van fossiele brandstoffen proberen af te komen is prima maar doe het verstandig en sluit kernenergie ook niet uit
  • Hans (afdelingsmanager) 4 oktober 2018, 11:31 Niet verwacht dat mijn voorspelling van gisteren zo snel uit zou komen. Onderhandelaars klimaatakkoord: parkeertarieven verdubbelen en accijnzen aan de pomp omhoog.En over coördinatie gesproken: op 25 km van Kerkrade wordt een heel bos gesloopt voor bruinkool. Het verbranden van bruinkool voor stroom geeft een enorme CO2 uitstoot.
  • A.stremler (Raadslid) 4 oktober 2018, 01:56 Duitsland, Frankrijk, België etc, USA, China gaan momenteel over van steenkool, bruinkool, olie naar gas i.v.m. het milieu/klimaat. In de Oostzee wordt de Nordstream aangelegd. Een gasleiding waarin vanuit Rusland per jaar 55 miljard m3 gas geïmporteerd zal worden voor o.a. Duitsland. Nederland heeft afgelopen 10 jaar ook 10 miljard euro geïnvesteerd in nieuwe gaspijpleidingen. Nederland is daardoor de gasrotonde van Europa geworden. En opeens, door een motie van GroenLinks moet het gas afgekoppeld worden van woningen. Tegen enorme kosten van 200 a 300 miljard. Ook het CPB vind het los van gas gaan gezien de kosten onzinnig. Echter dat horen we niet via NPO. Heel veel horen we niet. Het enige wat we horen via journaal of talkshows zijn de geluiden van de duurzaamheidsreligie, ideologisch gemotiveerd waar het milieu/klimaat eerder slechter dan beter van wordt. Het kan niet anders of de krankzinnige maatregel van gas los gaat van tafel. Uiteindelijk nemen mensen met normaal gezond verstand de regie over en verdwijnt het van gas los totdat er voldoende waterstof is in de prullenbak.
  • Opmerker (orig) 3 oktober 2018, 14:02 @ Monique: Bingo !!
  • Hans (afdelingsmanager) 3 oktober 2018, 13:40 Ik vind de hele energietransitie en het gasvrij maken een flink Rattenvanger van Hamelen of zo u wilt Kleren van de Keizer karakter krijgen: iedereen in bestuurlijk Nederland loopt er blind achteraan.De rattenvanger is opnieuw Ed Nijpels, dezelfde Ed Nijpels die u enthousiast moest maken over langer doorwerken. We kennen de consequenties. Zo zal het met de energietransitie ook gaan, durf ik u te voorspellen.
  • Kor van der Heiden (gepensioneerd leraar) 3 oktober 2018, 11:50 Geweldig. Dit zou verplichte lectuur moeten zijn voor het parlement. Ik vrees dat de Groene Leiders al zo zeer zijn overtuigd van hun eigen gelijk dat het vechten tegen de bierkaai is. Maar wie weet....
  • Monique (Juridisch medewerker VTH) 3 oktober 2018, 10:20 De transitie naar gasloos bouwen gaat mi te snel, eerst moet geinvesteerd worden in de ontwikkeling van goede alternatieven die ook qua geluidsniveau geen overlast veroorzaken bij de buren. Nu zullen mensen kiezen voor de goedkoopste variant en de ventilatoren bij deze warmtepompen gaan ongetwijfeld zorgen voor geluidshinder bij de buren en achterburen. Mensen zullen terecht gaan klagen over het geluid en daarvoor ook bij de gemeente terecht komen. De verwachting bij mij is dat verzoeken om handhaving binnen zullen komen bij burgemeester en wethouders om 'iets' aan die hinder te doen... Dus ontwikkel en stel duidelijke eisen aan de alternatieven voor gasloos bouwen om de vrede in een buurt te bewaren.
  • J. de Niet (fin. adviseur) 3 oktober 2018, 09:50 Mijn vraag is wat de toekomst voor ons in petto heeft. In de jaren 70 van vorige eeuw zijn we overgestapt van hout-, kolen- en oliestook, naar de CV-techniek waarbij water wordt opgewarmd en in het hele huis rondgepompt.
    In Zwitserland is er geen gas en gebruikt met accumulatorkachels op elektrische energie. Dat lijkt me ook wel wat, mits ik voldoende zonnepanelen kwijt kan op mijn huis. Dan zou ik zonder gas (waar dat dan ook vandaan komt) of waterstof kunnen. En het lijkt me veiliger op het eerste gezicht.
  • Wim Vreeswijk (Financieel adviseur) 3 oktober 2018, 08:38 Het is een kapitaalvernietiging van miljarden als men het ondergrondse aardgasnet buiten werking gaan zetten en willens en wetens toch wil overgaan op subsidieslurpende windmolens. Bovendien kan Nederland eenvoudig gas betrekken uit Duitsland, Noorwegen of Rusland. Shell heeft ondertussen verschillende rendabele bouwputten in de Noordzee ontwikkeld en ook de Waddenzee zou nog veel aardgas bevatten.
  • Teunis 3 oktober 2018, 08:21 Stop het geld aub in twee waterstoffabrieken, (in Groningen en Rotterdam) windmolens op zee en er is voldoende waterstof voor Nederland. Duurzaam, geen CO2, aardgasnet gebruiken, en je jaagt de burgers en bedrijven niet op kosten. Neem een voorbeeld aan België daar bouwen ze CV ketels in grote getale om met een kleine investering en ze kunnen met beleid en geduld van het gas af. Geen Nederlands gas, maar Noors of Russisch. Al die milijoenen van het rijk om een paar gemeenten (27) en dan ook nog een paar wijken van het gas af te krijgen. Erg jammer van al dat geld. Zoals gezegd, investeer in waterstof en gebruik het gasnet! Vele miljoenen goedkoper. Of zit er een andere lobby achter?? Waterstof is de absolute toekomst. Circulair binnen onze dampkring.
  • Kees (Raadslid) 3 oktober 2018, 07:38 Wanneer je in de zomer koelt met een warmtepomp die op een bodemenergiesysteem is aangelsoten is er niets aan de hand. Sterker nog dat bespaart je juist in de winter energie. De warmte die je in de zomer uit je huis haalt gebruik je in de winter weer waardoor je dan minder elektriciteit nodig hebt om je huis te verwarmen.
  • Douwe 2 oktober 2018, 13:04 Volgens mij zit het verschil met artikel op olino.org in de volgende zin: "Als warmtepompen eenmaal geïnstalleerd zijn, worden ze ook gebruikt als koeling." Als we dus in onze steeds heter wordende zomers niet stiekem gaan koelen met de warmtepomp is er niks aan de hand :)
  • p 2 oktober 2018, 12:38 @Jaap ik denk dat de professor uitgaat van de modernste systemen (wel meest eerlijke in de vergelijking).

    Meest verontrustende is dat blijkbaar de goedkoopste optie, energiebesparing, gewoon nog steeds niet landt.
  • Jaap Scheele (vele, waarvan er eentje is: initiatiefnemer zonne-energie coöperatie) 2 oktober 2018, 11:50 in dit artikel van Olino weerlegt iemand in 2011 al de stelling dat warmtepompen meer CO2 uitstoten dan onze huidige gasketels. Ik weet niet wie of wat Olino is. Ben benieuwd naar de waarheid hierachter. http://www.olino.org/articles/2011/09/19/warmtep …